Smart Work - Làm Việc và Kiếm Tiền Thông Minh

Nhờ Vả Có Biến Thành “Hành Hạ”?

Bạn đã bao giờ rơi vào hoàn cảnh này chưa: Đang ngập đầu trong một núi deadline, màn hình máy tính bật cả chục tab, mắt thâm quầng như gấu trúc, bỗng nhiên một đồng nghiệp đi ngang qua, vỗ vai bạn và buông một câu nhẹ tênh: "Ê, rảnh không? Làm giùm tao cái báo cáo này chút, sếp đang giục gấp quá mà tao chưa kịp ăn trưa!". Lúc đó, cảm xúc của bạn thế nào? Bực mình, ức chế, hay chỉ muốn "bùng nổ" ngay tại chỗ?

Ngược lại, hãy nghĩ về bản thân bạn. Có những lúc chúng ta thực sự rơi vào thế bí, lực bất tòng tâm và bắt buộc phải tìm kiếm sự trợ giúp từ xung quanh. Nhưng làm sao để mở lời mà người ta không cảm thấy mình đang "đùn đẩy trách nhiệm"? Làm sao để nhờ vả mà đối phương gật đầu cái rụp trong vui vẻ, chứ không phải ấm ức làm cho xong rồi sau lưng lại đi nói xấu mình?

Trong môi trường công sở, nhận được sự hỗ trợ từ người khác không phải là biểu hiện của sự yếu kém, mà ngược lại, đó là một loại năng lực, một kỹ năng sống còn.

Câu Chuyện Của Nam: Khi Lời Nhờ Vả Hóa "Bom Hẹn Giờ"

Để mình kể cho các bạn nghe câu chuyện của Nam, một chuyên viên marketing rất chăm chỉ nhưng lại cực kỳ vụng về trong khoản giao tiếp chốn văn phòng.

Thứ Sáu tuần trước, văn phòng đang rơi vào trạng thái im lặng căng thẳng vì ai cũng phải chạy nước rút cho kịp báo cáo tuần. Nam ngồi thẫn thờ nhìn vào màn hình Excel với hàng nghìn dòng dữ liệu của chiến dịch mới. Vốn không giỏi về hàm và phân tích số liệu nâng cao, Nam bắt đầu toát mồ hôi hột. Sếp tổng vừa nhắn tin hỏi kết quả, hạn chót là 4 giờ chiều.

Nam liếc mắt sang bàn bên cạnh. Linh – "phù thủy Excel" của phòng – đang gõ bàn phím tanh tách. Như vớ được cọc, Nam đứng phắt dậy, bước nhanh sang bàn Linh, giọng nói khá lớn phá tan bầu không khí yên lặng:

— Linh ơi, cứu Lâm với! Cái file Excel chiến dịch mới này rối quá, Lâm làm mãi không ra hàm VLOOKUP với Pivot Table. Linh sửa hộ Lâm luôn được không? Sếp đang đòi gấp quá, 4 giờ phải nộp rồi!

Linh giật mình, dừng tay gõ phím. Cô cau mày, nhìn đống tài liệu ngổn ngang trên bàn mình rồi nhìn sang Nam, giọng điệu lộ rõ sự khiên cưỡng:

— Ôi Nam ơi, Linh cũng đang phải lên kế hoạch nội dung cho tháng sau, sếp cũng dí Linh 4 giờ rưỡi này. Giờ Linh không có thời gian đâu.

Nam mặt nghệt ra, giọng nài nỉ, thậm chí có chút hờn dỗi:

— Thôi mà, Linh siêu mấy cái này mất năm mươi phút chứ mấy, với Linh là chuyện nhỏ như con muỗi. Giúp Lâm tí đi, không sếp mắng chết Lâm mất. Đồng nghiệp với nhau ai lại thế!

Linh thở dài một tiếng thật thà, mặt lạnh tanh. Cô kéo cái laptop của Nam sang, vừa gõ cành cạch vừa lầm bầm gì đó trong miệng. Nam thấy thế thì mừng rỡ, bảo: "Thế Linh làm hộ Lâm nhé, Lâm đi pha cốc cà phê cái đã, tí về lấy file nha!".

Nam rời đi với tâm trạng phơi phới, nhưng anh không hề hay biết rằng, cái bóng lưng của anh vừa khuất sau cánh cửa, Linh đã đập mạnh tay xuống bàn. Những đồng nghiệp xung quanh cũng lắc đầu ngán ngẩm. Nam đã có được thứ mình cần cho buổi chiều hôm đó, nhưng anh đã chính thức mất đi điểm ấn tượng trong lòng Linh và những người chứng kiến.

Những Sai Lầm Phổ Biến: Vì Sao Lời Nhờ Vả Lại Phản Tác Dụng?

Từ câu chuyện của Nam, mình tin rằng các bạn đã nhìn thấy bóng dáng của vài "vị thần nhờ vả" quen thuộc ở công sở, hoặc đôi khi, chính chúng ta cũng từng vô tình mắc phải những lỗi này. Hãy cùng Smart Work phân tích xem Nam đã sai ở đâu nhé.

Coi việc người khác giúp đỡ là điều hiển nhiên

Sai lầm lớn nhất của Nam là dùng cụm từ "Đồng nghiệp với nhau ai lại thế" hay "Với Linh là chuyện nhỏ". Đây là kiểu tâm lý áp đặt, hạ thấp giá trị công sức và thời gian của người khác. Không ai ở công sở có nghĩa vụ phải giải quyết rắc rối cho bạn, trừ khi đó là mô tả công việc của họ. Lời nói của Nam vô tình tạo ra một áp lực đạo đức, khiến Linh rơi vào thế "nếu không giúp thì mình là người ích kỷ".

Nhờ vả vào phút chót và đẩy áp lực sang người khác

Nam biết mình yếu Excel, biết sếp đòi lúc 4 giờ, nhưng lại đợi đến sát giờ mới cuống cuồng đi nhờ. Đã vậy, anh còn mang cái sự "gấp" của mình áp lên vai Linh. Việc quản lý thời gian kém của bạn không nên trở thành tình trạng khẩn cấp của người khác.

Giao khoán toàn bộ thay vì nhờ hỗ trợ

Thay vì nhờ Linh hướng dẫn hoặc chỉ ra chỗ sai, Nam lại nói: "Linh sửa hộ Lâm luôn được không?". Sau đó, anh chàng còn thản nhiên đi pha cà phê, để mặc Linh làm hộ phần việc của mình. Đây không phải là nhờ vả, đây là đùn đẩy công việc. Người giúp đỡ sẽ có cảm giác họ đang bị lợi dụng sức lao động một cách miễn phí.

Bí Quyết Xử Lý Thông Minh Từ Smart Work

Vậy nếu đặt vào vị trí của Nam, một người thông minh, có tư duy Smart Work sẽ xử lý tình huống này như thế nào để vừa được việc, vừa được lòng đồng nghiệp?

Nguyên tắc 1: Thấu hiểu và tôn trọng thời gian của đối phương

Trước khi mở lời, hãy quan sát xem đối phương có đang bận tối tăm mặt mũi hay không. Nếu có thể, hãy mở đầu bằng một câu hỏi mang tính dò ý và cho họ một "lối thoát" danh dự nếu họ từ chối. Thay vì lao vào đòi hỏi, hãy tiếp cận một cách nhẹ nhàng và lịch sự.

Nguyên tắc 2: Áp dụng công thức "Đã cố gắng + Gợi ý giải pháp"

Đừng bao giờ mang một cái đầu rỗng tuếch đi nhờ vả. Hãy chứng minh cho người khác thấy bạn đã nỗ lực hết sức trước khi tìm đến họ. Hãy chỉ rõ bạn đang tắc ở bước nào và bạn cần họ hỗ trợ phần cốt lõi nào, chứ không phải ném nguyên một cục bài toán bắt họ giải từ đầu.

Nguyên tắc 3: Tôn vinh năng lực chuyên môn của họ

Ai cũng thích được khen ngợi, nhưng phải là lời khen chân thành và đúng chỗ. Việc bạn công nhận chuyên môn của họ sẽ khiến họ cảm thấy việc giúp đỡ bạn là một sự chia sẻ giá trị, chứ không phải là một gánh nặng.

Hành Động Cụ Thể: Kịch Bản Nhờ Vả "Đi Vào Lòng Người"

Để các bạn có thể áp dụng ngay vào ngày mai khi đi làm, Smart Work đã thiết kế sẵn một quy trình và kịch bản chuẩn chỉnh. Nếu Nam sở hữu tư duy này, đoạn hội thoại của hai người sẽ thay đổi hoàn toàn như sau:

Nam đi đến bàn của Linh, đứng ở khoảng cách vừa phải, chờ Linh gõ xong một đoạn văn bản rồi nói với âm lượng đủ hai người nghe:

— Linh ơi, hiện tại Linh có tiện nói chuyện khoảng 2 phút không? Lâm đang gặp một chút rắc rối với file Excel này.

Linh ngẩng đầu lên, thái độ dễ chịu hơn vì không bị cắt ngang đột ngột:

— Ừ Nam nói đi, Linh đang check nốt cái mail này thôi.

Nam đưa màn hình laptop của mình ra, chỉ vào vùng dữ liệu:

— Sếp giao cho Lâm tổng hợp chiến dịch mới trước 4 giờ chiều. Lâm đã thử dùng hàm VLOOKUP và tự mày mò từ sáng đến giờ rồi, nhưng kết quả nó cứ báo lỗi #N/A hoài mà Lâm chưa tìm ra nguyên nhân. Lâm biết Linh là chuyên gia khoản này, Linh có thể ngó qua giúp Lâm khoảng 5 phút xem Lâm đang sai logic ở đâu được không? Nếu Linh đang bận chạy deadline thì cứ ưu tiên việc của Linh trước nhé, Lâm có thể đợi đến khi Linh rảnh tay chút cũng được.

Linh nhìn vào file, thấy Nam đã làm sẵn form, lập tức cảm thấy thoải mái:

— À, cái này do định dạng cột mã của Nam đang để dạng Text, còn bảng bên kia là Number nên nó không khớp đấy. Đây nhé, Nam chỉ cần đổi lại định dạng hoặc dùng thêm hàm VALUE là xong. Để Linh chỉ cho cách sửa trong 2 phút là Nam tự làm được ngay.

Nam chăm chú nhìn Linh thao tác, gật gù học hỏi:

— Ồ, ra là vậy! Hay quá, thế mà Lâm nghĩ mãi không ra. Cảm ơn Linh nhiều nhé, cứu tinh của Lâm đây rồi. Cuối chiều Lâm mời Linh cốc trà sữa để bồi dưỡng chất xám nhé!

Các bạn thấy sự khác biệt chưa? Bằng cách thay đổi cách tiếp cận, Nam không chỉ tự mình giải quyết được vấn đề (và học thêm được một kiến thức mới), mà còn khiến Linh cảm thấy tự hào về năng lực của mình. Mối quan hệ đồng nghiệp giữa họ trở nên khăng khít hơn, và chắc chắn lần sau nếu Nam có nhờ, Linh sẽ không ngần ngại đồng ý.

Nhận được sự hỗ trợ chốn công sở không tự nhiên mà có, nó là kết quả của một quá trình giao tiếp khéo léo và thấu hiểu lòng người. Khi bạn nhờ vả bằng sự chân thành, tôn trọng và có trách nhiệm với chính phần việc của mình, bạn sẽ nhận lại được sự giúp đỡ nhiệt tình nhất.

Hãy nhớ rằng: "Cách bạn nhờ vả thể hiện giá trị và sự chuyên nghiệp của chính bạn". Đừng biến mình thành kẻ hút năng lượng của người khác, hãy là một người kết nối thông minh. Chúc các bạn áp dụng thành công bí kíp này và luôn sở hữu một "vòng tròn trợ lực" vững chắc nơi công sở!