Smart Work - Làm Việc và Kiếm Tiền Thông Minh

Có bao giờ bạn bước vào văn phòng với một nguồn năng lượng tràn trề, sẵn sàng cho một ngày làm việc bùng nổ, nhưng chỉ vừa mới chạm mặt một đồng nghiệp "khó ở" là toàn bộ hứng khởi liền bay biến? Một cái nhíu mày vô cớ, một câu nói mỉa mai trong cuộc họp, hay sự bất hợp tác đến từ vị trí của một "lão làng" trong phòng ban phối hợp có thể ngay lập tức biến ngày làm việc lý tưởng của bạn thành một chuỗi những ức chế. Chúng ta thường có xu hướng để những năng lượng tiêu cực đó cuốn mình đi, để rồi cả ngày dài chỉ loay hoay trong sự bực dọc, thậm chí là tìm cách "ăn miếng trả miếng". Nhưng hãy dừng lại một chút, liệu việc đôi co hay ôm cục tức đó có giúp dự án của bạn hoàn thành đúng hạn? Có giúp doanh số của bạn tăng lên? Câu trả lời chắc chắn là không. Trong cuốn sách Smart Work này, mình muốn chia sẻ với các bạn một tư duy cốt lõi để sống sót và tỏa sáng chốn công sở: Hãy luôn đặt mục tiêu lên trên cảm xúc. Khi bạn làm chủ được tư duy này, những đồng nghiệp khó tính kia sẽ không còn là chướng ngại vật, mà chỉ là một bài toán hay cần bạn tìm lời giải thông minh mà thôi.

Trận chiến phòng họp và vị "hung thần" mang tên anh Đức

Để các bạn dễ hình dung, mình xin kể cho các bạn nghe câu chuyện của Nam, một trưởng nhóm marketing trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết tại một công ty công nghệ. Nam vừa hoàn thiện một chiến dịch ra mắt sản phẩm mới vô cùng tâm huyết và cần sự phối hợp từ bộ phận kỹ thuật để tích hợp tính năng trên website. Trớ trêu thay, trưởng bộ phận kỹ thuật lại là anh Đức – một người nổi tiếng là bảo thủ, khó tính và cực kỳ kiệm lời khen nhưng thừa lời chê.

Buổi họp triển khai diễn ra trong một không gian sặc mùi thuốc súng. Nam hào hứng trình bày:

·     Kế hoạch của team em là sẽ tạo một trang đáp ứng (landing page) động, tích hợp trò chơi nhỏ để thu hút người dùng. Em cần đội kỹ thuật hỗ trợ hoàn thiện trong vòng một tuần để kịp ngày chạy quảng cáo.

Anh Đức đẩy nhẹ gọng kính, chậm rãi buông một câu lạnh lùng:

·     Không làm được. Vẽ vời quá. Đội kỹ thuật đang ngập đầu trong dự án hệ thống, không có thời gian chạy theo mấy ý tưởng viển vông, thay đổi xoành xoạch của bên Marketing các cậu đâu.

Nam cảm thấy mặt mình bắt đầu nóng bừng lên. Sự tự ái của một người trẻ bị xúc phạm, bao nhiêu công sức thức đêm làm slide bị gạt phăng một cách phũ phàng. Cậu lập tức phản pháo với giọng điệu lộ rõ sự bực tức:

·     Anh Đức, sao lúc nào anh cũng gạt bỏ ý tưởng của bên em thế ạ? Đây là chiến lược chung của công ty chứ đâu phải việc riêng của em. Anh chưa xem kỹ mà đã bảo không làm được là thiếu trách nhiệm với dự án!

Anh Đức đập mạnh cuốn sổ xuống bàn, đứng phắt dậy:

·     Cậu bảo ai thiếu trách nhiệm? Tôi làm ở đây năm năm rồi, không cần một đứa nứt mắt ra như cậu dạy cách làm việc. Thích thì lên mà báo cáo Giám đốc!

Buổi họp kết thúc trong sự im lặng đáng sợ. Kết quả là dự án bị đình trệ, Nam ôm một bụng tức trở về bàn làm việc, còn anh Đức thì thẳng thừng từ chối mọi email yêu cầu hỗ trợ từ team Marketing.

Những cái bẫy cảm xúc mà chúng ta thường tự sa lưới

Nhìn vào câu chuyện của Nam, các bạn có thấy hình bóng của mình trong đó không? Khi đối mặt với một đồng nghiệp khó tính, đa số chúng ta rất dễ rơi vào những sai lầm phổ biến mà mình tạm gọi là "bẫy cảm xúc".

Sai lầm đầu tiên và nghiêm trọng nhất chính là việc cá nhân hóa mọi vấn đề. Khi anh Đức từ chối ý tưởng, Nam lập tức cho rằng anh Đức đang ghét bỏ mình, đang cố tình gây khó dễ cho cá nhân cậu. Chính suy nghĩ "họ đang nhắm vào mình" đã kích hoạt chế độ tự vệ của bộ não, khiến Nam phản ứng lại bằng sự giận dữ thay vì sự thấu hiểu. Thực tế chốn công sở, người ta khó tính thường là do áp lực công việc, do phong cách làm việc khác biệt, hoặc do họ có những mối bận tâm khác mà bạn chưa biết, chứ rảnh rỗi đâu mà đi ghét bỏ từng người.

Sai lầm thứ hai là để cảm xúc dẫn dắt hành vi, dẫn đến việc đi chệch đường ray mục tiêu. Mục tiêu tối thượng của Nam trong buổi họp là gì? Là có được cái gật đầu và sự hỗ trợ của anh Đức để hoàn thành landing page. Thế nhưng, ngay khi bị kích động, Nam đã quên mất cái landing page tội nghiệp kia, cậu chuyển sang mục tiêu "chiến thắng trong cuộc tranh luận" và "bảo vệ cái tôi". Việc đôi co, chỉ trích đối phương thiếu trách nhiệm không giúp công việc chạy nhanh hơn, nó chỉ kích hoạt cái tôi phòng thủ của anh Đức, biến một bất đồng công việc thành một cuộc chiến cá nhân.

Sai lầm thứ ba là chúng ta thường chọn cách né tránh hoặc nói xấu sau lưng sau khi xảy ra va chạm. Nhiều bạn sau khi cãi nhau với đồng nghiệp khó tính sẽ chọn cách đóng cửa lòng, không thèm giao tiếp nữa, hoặc đi kể lể với đồng nghiệp khác để tìm sự đồng cảm. Việc này chỉ làm bầu không khí thêm độc hại và đóng sập cánh cửa hợp tác trong tương lai.

Lật ngược thế cờ bằng tư duy lấy mục tiêu làm kim chỉ nam

Vậy nếu rơi vào tình huống của Nam, một người làm việc thông minh (Smart Worker) sẽ xử lý như thế nào? Bí quyết nằm ở chỗ: Hãy bóc tách cảm xúc ra khỏi công việc và luôn tự hỏi bản thân "Mục tiêu cuối cùng của mình ở đây là gì?".

Trở lại với câu chuyện, sau một đêm mất ngủ và suy nghĩ thấu đáo, Nam nhận ra mình đã quá nóng nảy. Cậu quyết định sửa sai bằng một chiến thuật hoàn toàn mới. Thay vì tiếp tục tranh cãi qua email, Nam chủ động hẹn gặp riêng anh Đức vào đầu giờ sáng, kèm theo một ly cà phê đúng gu của anh.

Khi ngồi xuống, Nam không còn vẻ hừng hực chiến đấu của ngày hôm trước. Cậu nhẹ nhàng mở lời:

·     Anh Đức, hôm qua em có chút nóng nảy, em xin lỗi anh nhé. Thực ra, em biết đội kỹ thuật đang rất áp lực với dự án hệ thống lớn của công ty. Nhưng chiến dịch Marketing lần này cũng vô cùng quan trọng đối với doanh số quý này của chúng ta. Mục tiêu của em là làm sao để trang đáp ứng này hoạt động ổn định nhất mà không làm tốn quá nhiều thời gian của các anh. Em đã đơn giản hóa lại quy trình quy đổi điểm trong trò chơi, anh xem có giải pháp nào khả thi hơn giúp em với ạ?

Nhìn thấy thái độ cầu thị và sự thấu hiểu của Nam, hàng rào phòng thủ của anh Đức lập tức hạ xuống. Anh nhấp một ngụm cà phê, giọng dịu giọng hẳn:

·     Cậu sửa lại thế này thì đỡ hơn rồi đấy. Hôm qua tôi cũng hơi gắt vì bên Ban giám đốc vừa thúc tiến độ hệ thống căng quá. Thực ra, nếu cậu không cần hiệu ứng động quá phức tạp, tôi có thể giao cho một bạn thực tập sinh cứng bên tôi dựng khung dựa trên mẫu có sẵn, chỉ mất khoảng ba ngày thôi. Bản thân tôi sẽ kiểm tra lại trước khi chạy. Cậu thấy sao?

Nam mỉm cười gật đầu. Trận chiến kết thúc không có người thắng kẻ thua bằng bạo lực, mà chỉ có hai người chiến thắng vì công việc đã tìm được lối thoát.

Hành động ngay hôm nay để thuần hóa mọi mối quan hệ khó nhằn

Để có thể áp dụng ngay tư duy "tập trung vào mục tiêu" vào công việc hàng ngày khi đối phó với những đồng nghiệp khó tính, mình muốn tặng các bạn ba bước hành động cụ thể sau đây:

Bước 1: Hạ nhiệt cảm xúc trong vòng 5 giây

Khi đối phương buông ra một lời nói khó nghe hoặc có thái độ bất hợp tác, phản ứng sinh học của bạn sẽ là giận dữ hoặc lo lắng. Hãy thực hiện quy tắc 5 giây: Hít một hơi thật sâu, không đáp trả ngay lập tức. Hãy tự nhủ thầm trong đầu: "Họ nói thế là vì công việc của họ đang áp lực, không phải vì họ ghét mình. Mục tiêu của mình bây giờ là giải quyết việc A, việc B". Việc dừng lại 5 giây này giúp não bộ chuyển từ chế độ phản xạ cảm xúc sang chế độ tư duy logic.

Bước 2: Tìm hiểu "nỗi đau" và động cơ đằng sau sự khó tính

Một người khó tính luôn có lý do của họ. Thay vì dán nhãn họ là "đáng ghét", hãy đóng vai một nhà thám tử để tìm hiểu xem họ đang lo sợ điều gì, hoặc họ đang chịu áp lực từ đâu. Họ sợ mất thời gian? Họ sợ làm sai bị sếp phạt? Hay họ là người cực kỳ coi trọng quy trình? Khi bạn hiểu được "nỗi đau" của họ, bạn sẽ biết cách trình bày vấn đề sao cho chạm đúng vào lợi ích của họ. Ví dụ, với một người sợ rủi ro, hãy cam kết về tính an toàn; với một người bận rộn, hãy đưa ra giải pháp ngắn gọn nhất.

Bước 3: Thay đổi ngôn từ, tập trung vào giải pháp chung

Hãy loại bỏ hoàn toàn những câu từ mang tính buộc tội như "Tại sao anh không...", "Bên chị làm ăn thế là không được...". Thay vào đó, hãy sử dụng ngôn từ hướng đến mục tiêu chung và sự hợp tác: "Để đạt được mục tiêu chung là..., chúng ta có thể làm thế nào để tối ưu nhất ạ?", "Em rất cần kinh nghiệm của anh để xử lý ca này...". Khi bạn đặt đối phương vào vị trí của một người đồng hành cùng giải quyết vấn đề, họ sẽ có xu hướng cởi mở và bớt khắt khe hơn rất nhiều.

Các bạn ạ, chốn công sở là một xã hội thu nhỏ với đủ kiểu người, và chúng ta không có quyền lựa chọn đồng nghiệp, nhưng hoàn toàn có quyền lựa chọn cách mình phản ứng với họ. Người làm việc thông minh không phải là người may mắn luôn gặp đồng nghiệp dễ tính, mà là người biết cách biến một đồng nghiệp khó tính thành một đối tác hiệu quả. Hãy luôn giữ cho mình một cái đầu lạnh, một trái tim ấm và một đôi mắt luôn nhìn chằm chằm vào mục tiêu công việc.

Chúc các bạn luôn làm chủ được mọi tình huống và biến mọi thách thức chốn văn phòng thành bệ phóng cho sự nghiệp của mình!